مسئولیت

کسانی که به هر شکل از این جنگ حمایت کرده‌اند، باید مسئولیت موضعی که گرفته‌اند را بپذیرند. البته این به آن معنا نیست که آن‌ها مسئول مستقیم فجایع رخ‌داده هستند، اما مواضع‌شان در سطح جمعی به عادی‌سازی و توجیه‌پذیر شدنِ جنگ کمک کرده است؛ همان چیزی که ترامپ در صحبت‌های اخیرش به آن اشاره کرد و وقیحانه بمباران و بردن ایران به «عصر حجر» را خواستِ مردم نشان داد.

پذیرفتنِ مسئولیت به معنای تقلیل مساله به یک امر صرفا فردی نیست. روشن است که استیصال از وضع موجود،‌ ساختارهای قدرت، و ماشین‌های تبلیغاتی نقش مهمی در جهت‌دهی به افکار و تصمیم‌ها داشته‌اند. اما در عین حال، هر فرد نیز در قبال موضعی که گرفته و پیامدهایی که به‌دنبال داشته و دارد، سهمی از مسئولیت دارد.

اما پذیرش مسئولیت یعنی چه؟ پذیرش مسئولیت یعنی پذیرفتنِ خطا و تلاش برای جبران آن. یعنی بعد از این دوران، نمی‌توانید به‌سادگی از کنار آنچه گفته‌اید و از آن حمایت کرده‌اید عبور کنید. یعنی باید صریح و صادقانه در برابر موضعی که گرفته‌اید بازنگری کنید و همان‌طور که برای توجیه جنگ صدا بلند کردید، باید برای جبران و بازسازیش نیز تلاش کنید، نه در حرف، بلکه در عمل.